Arheološka iskopavanja izvedena tokom 1999.
godini odvijala su se u senci vojne agresije na Jugoslaviju. U želji
da osiguraju francusko-jugoslovensku saradnju na polju arheologije,
kao i da radovi ne budu iznova prekinuti, obe zainteresovane strane
smatrale su za shodno da nastave arheološka istraživanja. Odlučeno
je da se, izuzetno, trajanje kampanje smanji, kao i broj učesnika,
uz izmenu ranije predviđenog programa. Kampanja je trajala, u skladu
sa ugovorom o saradnji, od 30. avgusta do 12. septembra.
Istraživanja su nastavljena na prostoru jugozapadnog kvarta Donjeg
grada, u produžetku kampanje iz 1998. godine. Radovi su bili
usmereni, radi dobijanja što potpunijih rezultata u razdoblju od dve
sedmice, na skidanje visokih slojeva šuta, rušenja na prostoru
bedema, do nivoa kulturnog sloja.
Zahvaljujući značajnom broju radnika - 30 u
proseku - istraživanjima je bilo obuhvaćeno pet sektora (AG, AH, AJ,
AK et AL) raspoređenih duž južnog bedema Donjeg grada. Istražena je
značajna površina od 475 m/2, približno koliko i 1998. godine. Ovde
treba naglasiti da su tokom ovogodišnje kampanje skinuti samo
slojevi šuta i da je ostao neistražen kulturni sloj visine od 1 do
0.80 m. Ovogodišnjim istraživanjima dobijeni su novi, relevantni
podaci o bedemu, kao i o dve kule koje su ga ojačavale.
1 - Zapadna kula južne kapije Donjeg grada
(sektor AH)
Istraživanje ove kule započeto je 1998. godine
i tom prilikom otkriven je ulaz (širine 2.40 m sa spoljne strane,
odnosno 1.30 m sa unutrašnje), kao i deo zapadnog zida. Tokom
ovogodišnje kampanje sektor AH je znatno proširen (19 x 9 m) radi
istraživanja osnove kule u celosti.
Radi se o kvadratnoj kuli sa stranicama od
7.10 m (oko 23 stope). Njeni zidovi, različite debljine (zapadni i
istočni 1.25 m i južni 1.40 m), očuvani su jedan metar niže u odnosu
na bedem, u nivou donjeg reda opeka. Jugoistočni ugao kule je
uništen i možemo očekivati da je očuvan na nivou temelja.
Pretpostavljamo da je stradao prilikom probijanja probnog rova 1947.
godine otvorenog tokom istraživanja Južne kapije. Njegovi okviri se
naziru u istočnom profilu i u osnovi sonde.
Spoljno lice istočnog zida kule je samo
delimično očuvano jer je deo zida izvaden, tačnije kvaderi od
krečnjaka koji su ojačavali kulu, odnosno južnu kapiju Donjeg grada.
Sa unutrašnje strane severnog i južnog zida kule konstatovani su
tragovi dersovanja. U unutrašnjosti kule nalaze se ostaci urušenih
konstrukcija koji nisu izvađeni. Oni pripadaju delovima obrušenih
zidova i urušenog svoda. Na ovo ukazuju delovi konstrukija izvedeni
samo od opeka postavljenih pod pravim uglom vezanih malterom.
2- Ostaci stepeništa kurtine (sektor AG)
Prošle godine u kvadratu AH otkrivena je zidna
masa od kamena i maltera širine 1.30 m prislonjena uz sam bedem,
tačno zapadno od ulaza u gore opisanu kulu i koji je bio
interpretiran kao ostaci stepeništa koje je vodilo na šetnu stazu.
Ovogodišnja iskopavanja u sektoru AG su pokazala da stepenište nije
činio jedan zidani masiv, već da je ono počivalo na stupcima, ukupno
tri, prislonjenim uz bedem, koji su nosili svaki po jedan luk. Ugao
drugog stupca gledano od istoka takode je otkriven u južnom profilu
sektora AG i cela južna površina ovog kvadrata bila je prekrivena
ostacima srušenog luka prelomljenog na tri dela. Treba podvući da su
na prvom stupcu sa istoka otkriveni ostaci luka in situ. Ovaj detalj
će biti od presudne važnosti za rekonstrukciju stepeništa, čiji se
prvi pragovi nalaze u sektoru AL i koji će biti otkriveni prilikom
nastavka istraživanja.
3- Kurtina i središnja kula zapadnog kraka
južnog bedema (sektori AJ, AK i AL)
Južni bedem je otkriven praktično u celoj
dužini od 32 m, na delu izmedu Južne kapije Donjeg grada i
jugo-zapadne ugaone. Na ovom delu kurtina debljine 2.50 m je očuvana
na istom nivou, što je posledica sistematskog vađenja opeke koja
samo mestimično očuvana. Skoro na sredini između jugo-zapadne ugaone
kule i kule koja je branila Južnu kapiju, nešto bliže prvoj (16 m),
nego drugoj (20.50), bedem je bio ojačan još jednom kulom radi koje
su sektori AK i AL prošireni ka jugu. U pitanju je mala kula skoro
kvadratne osnove (4.80 m u osi sever-jug, prema 4.60 m istok-zapad).
Zidovi ujednačene debljine od 1.30 m očuvani su na istoj razini kao
i sam bedem. Ulaz, širine 2.40 m sa spoljen strane i 1.30 m sa
unutrašnje, imao je platna izvedena od opeke. U unutrašnjosti su
otkriveni delovi srušenih konstrukcija od kojih ni jedan nije mogao
sa sigurnošću biti pripisan delovima svoda.
4- Stambeni objekti (sektor AG) i sitni
nalazi.
Ovogodišnjim istraživanjima stambeni objekti
nisu bili praktično obuhvaćeni. Otkriveni su u sektoru AG u dužini
od 7.70 m pravci pružanja dva zida na rastojanju od 1.50 m do 1.70 m
jedan od drugog. Zidovi su skoro paralelni sa bedemom. Severni zid
čini, najverovatnije, sa dva druga zida otkrivena prehodnih godina u
sektorima Y i AF, deo jednog manjeg pravougaonog objekta koji se
naslanjao na zid portika ulice i čiji se ulaz verovatno nalazio na
istočnoj strani. Na južnom zidu se nalaze, čini se, jedna vrata.
Moguće je da se radi o nekoj vrsti uskog hodnika koji je pratio
prethodnu gradevinu.
Pokretni nalazi su bili zastupljeni u
skromnijem broju nego prethodnih godina, Ovo je razumljivo ako se
ima u vidu činjenica da je cilj ovogodišnjih radova bilo skidanje
visokih slojeva šuta i priprema kvadrata za narednu sezonu
iskopavanja.
Ovde ćemo samo ukazati na kolektivni nalaz tri
folisa Justinijana I u sektoru AR, koji su bili pohranjeni u sloju
gline uz spoljno lice zapadnog zida jugozapadne ugaone kule. Ovi
novci su mogli biti izgubljeni tokom izgradnje same kule i samim tim
bi predstavljali hronološki okvir koji bi trebalo uzeti u obzir
prilikom datovanja bedema Donjeg grada i akvadukta
